و شمردن و شمار چيزى را معين كردن و اندازه كردن . و بىحساب : بىشمار و بسيار . و ناحق و ناسزا . و ناحساب : ناحق و ناسزا و از روى عدم قانون . و با حساب : موافق حق و قانون و عدالت . حساب ( hass b ) ا . ع . محاسب و حساب‌نويس و شمارگير . حساب ( hoss b ) ع . ج . حاسب . حسابة ( has bat ) م . ع حسب حسابة و حسبا . مر . حسب . حسابة ( hes bat ) م . ع . حسبه حسبا و حسبانا و حسبانا و حسابا و حسبة و حسابة . مر . حساب . حسابة ( hass bat ) ا . ع . محاسب كامل . حسابدان ( hes b - d n ) ا و ص . پ . محاسب و داناى علم حساب . حسابده ( hes b - deh ) ا . پ . جواب ده . و ضامن و كفيل . حساب كتاب ( hes b - ket b ) ا . پ . محاسبه و دفتر . حسابگاه ( hes b - g h ) ا . پ . محكمه و محل قضاوت . حساب‌نويس ( hes b - navis ) ا . پ . محاسب و مستوفى و متصدى . حسابى ( hes bi ) ص و م ف . پ . صحيح و بىتقلب و حق و راست و درست و عادلانه و از روى عدالت و مقرون به حساب و موافق قانون و عدل . حساد ( hoss d ) ع . ج . حاسد . حسادة ( has dat ) م . ع . حسده النعمة و عليها حسدا و حسودا و حسادة و حسيدة ( از باب نصر و ضرب ) : بد خواست و تمنا كرد انتقال نعمت و فضيلت وى را بسوى خويش و يا زايل شدن از وى . و حسدنى الله ان كنت احسدك : سزاى حسد دهد مرا خداى اگر تو را حسد كرده باشم . و منه قولهم فى الدعاء حسد حاسدك . حسادت ( has dat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواهش و تمناى زوال نعمت از كسى و رسيدن آن نعمت به شخص خود . و حسادت داشتن : حسود بودن ، و حسادت كردن : زوال نعمت از كسى خواستن و رسيدن آن به شخص خود . حسار ( has r ) ا . ع . سپندان و گياهى مانند گزر . حساس ( hos s ) ا . ع . ماهى ريزه‌اى كه آن را خشك كنند . و پاره‌هاى سنگ ريزه . و ريزهء از هر چيزى . و بدخوئى و شومى . حساس ( has se ) ع . كلمهء تعجب - در حق چيزى گويند كه آن را تفحص كنند و نيابند . حساس ( hass s ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بسيار حس و آنكه چيزى را به زودى درك كند . حساس ( hass s ) ص . ع . بسيار حس و سخت ادراك . و رجل حساس للاخبار اى كثير العلم بها . حساسين ( has sin ) ا خ . ع . گروهى جنگجوى در كردستان . حساف ( has f ) و ( hes f ) ا . ع . هنگام درو . حساف ( hos f ) م . ع . حسف حسفا و حسافا : مر . حسف . حسافة ( hos fat ) ا . ع . آنچه فروريزد از خرماى تباه از درخت و از پوستهاى خرما . و خشم و كينه و دشمنى . و آب اندك . و بقيهء طعام . و سونش سيم . و حسافة الناس : فرومايگان از مردم . حساكة ( has kat ) ا . ع . كينه و عداوت . حساكك ( has kek ) ا . ع . ريزه‌هاى از هر چيزى . حساكل ( has kel ) ع . ج . حسكل . حساكلة ( has kelat ) ا . ع . حساكلة الجند : ريزگان لشكر . حسالة ( hos lat ) ا . ع . سيم و سونش سيم . و سبوس جو و جز آن . حسام ( hos m ) ا . ع . شمشير بران . و جانب تيز شمشير كه بدان زنند . و شبى كه در همهء آن شب باران آيد . و ا خ : نام مردى . حسام ( hes m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شمشير . حسان ( hes n ) ع . ج . حسن و ج . حسنة . و ج . حسين . حسان ( hos n ) ص . ع . مرد نيكو و صاحب جمال . حسان ( hass n ) ا . ع . بسيار خوب و نيكو . و حسان بن ثابت انصارى شاعر و مداح آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و حسان عجم : خاقانى . حسان ( hoss n ) ص . ع . مرد نيكو و صاحب جمال . ج : حسانون . حسانات ( hoss n t ) ع . ج . حسانة . حسانة ( hoss nat ) ص . ع . زن نيكو و صاحب جمال . ج : حسانات . حسانون ( hoss nuna ) ع . ج . حسان حسب ( hasb ) ا . ع . بسنده و كافى يق حسبك درهم اى كفاك . و هذا رجل حسبك من رجل اى كاف لك من غيره - للواحد و الثنية و الجمع - و لك ان تتكلم بحسب مفردة تقول رايت زيد احسب يا فتى كانك قلت حسبى او حسبك فاضمرت هذا فلذلك لم تنون لانك اردت الاضافة كما تقول جاءنى زيد ليس غير تريد ليس غيره عندى . و حسبك الله اى انتقم اللّه منك و هو كناية